ASOS'un indirimli ayakkabılarında müşteri yalnızca üstü çizili bir fiyat ve bir yüzde görüyor. İndirimin neden yapıldığı ya da ne zaman biteceği yazmıyor. IKEA ise her indirimli üründe indirimin türünü, normal fiyatı ve indirimin hangi tarihe kadar geçerli olduğunu birlikte gösteriyor.
- ASOS'un indirimli erkek ayakkabıları kategorisinde listelenen ürün. Kartlarda indirimin nedenine ya da süresine dair bilgi yok.
- 449
- İncelediğimiz indirimli Nike Air Force 1'in tükenmiş beden sayısı. Ürün stokun sonuna yaklaşıyor, ama fiyat alanı bunu söylemiyor.
- 6/13
- IKEA'nın her indirimli üründe birlikte gösterdiği bilgi: indirimin türü, normal fiyat ve geçerlilik süresi.
- 3
Müşteri bir fiyata baktığında onu kafasındaki bir başka fiyatla karşılaştırır. Pazarlamada buna referans fiyat deniyor. Ürün pahalı mı, ucuz mu, bu karşılaştırmaya göre karar veriliyor.
İndirim bu referans fiyatı değiştirebilir. Müşteri bir ayakkabıyı birkaç kez 75 dolara gördüğünde, aklında kalan fiyat 125 dolar değil 75 dolar olur. İndirim bitip fiyat eski yerine döndüğünde de ürün ona pahalanmış gibi görünür.
Bunu önlemenin yolu, müşteriye indirimin geçici olduğunu ve neden yapıldığını söylemek.
Kategoride ne gördük?
ASOS'un indirimli erkek ayakkabıları kategorisinde 449 ürün listeleniyor. İlk sıradaki dört ürünün dördü de %40 indirimli. Kartlarda üstü çizili eski fiyat, kırmızı renkte yeni fiyat ve köşede "-40%" etiketi var.
ASOS indirimli ayakkabılar kategorisi
Kartlarda yalnızca indirim oranı ve üstü çizili fiyat var. İndirimin nedeni ya da bitiş tarihi yazmıyor.
Kategoride gezindikçe tablo değişmiyor. Bir üründe %35, diğerinde %50 indirim var, ama hiçbir kart bu indirimin sezon sonu mu, stok eritme mi, yoksa kısa süreli bir kampanya mı olduğunu söylemiyor.
Ürün sayfasında da neden yok
Listedeki ilk ürün olan Nike Air Force 1'in sayfasında fiyat alanı iki satırdan oluşuyor: "Şimdi 75 dolar" ve "Önceden 125 dolar (%40 indirim)". Müşteri indirimin ne kadar olduğunu öğreniyor ama ne kadar süreceğini ve neden yapıldığını öğrenemiyor.
Nike Air Force 1 ürün sayfası
Fiyat alanında indirimli fiyat ve eski fiyat var. İndirimin nedenine ya da süresine dair bilgi yok.
Oysa bu indirimin bir nedeni var gibi görünüyor. Beden menüsünü açtığımızda 13 bedenden 6'sının tükendiğini gördük. Tükenenler, 7,5 ile 10 arasındaki bedenler. Bu, bir ürünün stokunun sonuna geldiğini gösteren tipik bir tablo.
Tükenen bedenler
13 bedenden 6'sı tükenmiş. İndirimin muhtemel nedeni burada görünüyor, ama fiyat alanında yazmıyor.
ASOS bu bilgiyi müşteriye söylemiyor. "Son bedenler" ya da "stok eritme" gibi iki kelimelik bir not, müşteriye bu fiyatın bu ürünün son günlerine ait olduğunu anlatırdı. Not olmadığında müşterinin aklında kalan tek şey, bu ayakkabının 75 dolara satıldığı.
Araştırmalar ne diyor?
Journal of Marketing Research'te yayımlanan bir deneyde, bir markanın ne sıklıkla ve ne kadar derin indirim yaptığı değiştirildi ve katılımcılara bir sonraki alışverişte hangi fiyatı bekledikleri soruldu. İndirimin hem sıklığı hem de derinliği müşterinin beklediği fiyatı belirgin biçimde düşürdü. Aynı çalışmada, müşterilerin beklediği indirimi bulamamayı bir kayıp gibi algıladığı ve bu kaybın beklenmedik bir indirimin sevincinden daha ağır bastığı görüldü.1
Müşterinin indirime nasıl baktığını, indirimin nedeni hakkındaki tahmini de etkiliyor. Psychology & Marketing'de yayımlanan iki çalışmada katılımcılara indirim ilanları gösterildi ve satıcının bu indirimi neden yaptığını düşündükleri soruldu. Bu tahminler, teklifin nasıl değerlendirildiğini belirgin biçimde etkiledi.2
Neden yazılmadığında müşteri boşluğu kendi tahminiyle dolduruyor. Ürün mü satmıyor, bir kusuru mu var, yoksa eski fiyat zaten şişirilmiş miydi?
Journal of Business Research'te yayımlanan bir araştırma bir adım daha ileri gidiyor. Akla yatkın bir indirim nedeni, mağazaya duyulan güveni ve satın alma niyetini artırdı. İndirimin büyüklüğüne ya da süresine uymayan bir neden ise tam tersi etki yarattı ve ikisini de düşürdü.3 Yani nedenin gerçek ve indirimle uyumlu olması gerekiyor.
Referans fiyat araştırmalarını derleyen ve Journal of Marketing'de yayımlanan kapsamlı bir inceleme de bazı perakendecilerin indirimi tedarikçiden elde ettikleri maliyet avantajına bağladığını aktarıyor. Mağazalar bunu, indirimin fiyat algısı üzerindeki olumsuz etkisini azaltmak için yapıyor.4
Doğru uygulama: IKEA
IKEA'nın kampanyalar sayfasında her indirimli ürün kartı üç bilgiyi birlikte veriyor. Kartın en üstünde indirimin türü yazıyor: "IKEA Family price", yani üyelere özel fiyat. Fiyatın altında indirimin miktarı ve küçük bir notla ürünün normal fiyatı yer alıyor. Hemen altında da indirimin geçerlilik süresi var: 7 Ekim – 11 Kasım arası, stoklarla sınırlı.
IKEA kampanya kartları
Her kartta indirimin türü, ürünün normal fiyatı ve indirimin geçerlilik tarihleri yazıyor.
Müşteri bir lambanın 19,99 dolara satıldığını görüyor, ama bu fiyatın üyelere özel olduğunu, normal fiyatın 29,99 dolar olduğunu ve 11 Kasım'da sona ereceğini de biliyor. Aklında kalan fiyat 29,99 dolar oluyor, 19,99 dolar ise bu kampanyanın fiyatı.
Ürün sayfasında da aynı yaklaşım var. KIVIK kanepe yatağın görselinin üstünde "Clearance" (stok eritme) etiketi duruyor. Fiyat alanında önceki fiyat, yeni fiyat, indirim miktarı ve "30 Eylül'den itibaren, stoklar tükenene kadar geçerli" notu bulunuyor.
IKEA ürün sayfası
"Clearance" etiketi indirimin nedenini söylüyor. Fiyat alanındaki not, indirimin stoklarla sınırlı olduğunu belirtiyor.
Müşteri bu kanepenin neden indirimde olduğunu biliyor: ürün stoktan çıkarılıyor. Bu fiyatın stoklar bitince ortadan kalkacağını da biliyor. Bu bilgi müşteriyi harekete geçiriyor, 479 doların KIVIK serisinin yeni fiyatı olarak akılda kalmasını da önlüyor.
Bu vakadan çıkan ders
İndirim kısa vadede satış getirir. Ama nedeni söylenmeyen bir indirim, müşterinin aklına yeni bir fiyat yazar. Kampanya bittiğinde mağaza, kendi indirimli fiyatıyla yarışmak zorunda kalır.
ASOS ve IKEA ikisi de indirim yapıyor. Fark, IKEA'nın her indirime bir neden ve bir bitiş tarihi eklemesi. ASOS'ta ise indirimli fiyat müşterinin karşısına tek başına çıkıyor.





